Μπορούμε να αγαπήσουμε πραγματικά δύο ή περισσότερους ανθρώπους;

Ένα δοκίμιο για τον έρωτα, τη μονογαμία και την πολυπλοκότητα των συναισθηματικών δεσμών

Γεια σας παιδιά!

Στοχάζομαι, αναπολώ και ταυτοχρόνως αυτοψυχοθεραπεύομαι... Και κάπως έτσι, σιγά, χωρίς φωνές, επουλώνω. Όχι για να ξεχάσω — κάθε άλλο — μα για να υπάρξω πιο αληθινά.

Ένα φιλοσοφικό και ψυχολογικό ερώτημα

Θέτω στον εαυτό μου ένα από τα πιο παλιά και ακανθώδη
ερωτήματα που βασανίζουν τον άνθρωπο από την εποχή του Ομήρου μέχρι τις μέρες του Tinder και των πολυσυντροφικών σχέσεων:

Μπορεί κάποιος να αγαπήσει πραγματικά, και με την ίδια ένταση, δύο ή περισσότερους ανθρώπους ταυτόχρονα;

Η αγάπη ως πολιτισμικό κατασκεύασμα

Η ιδέα ότι ένα άτομο μπορεί να αγαπήσει δύο ή περισσότερους ανθρώπους ταυτόχρονα, με την ίδια συναισθηματική ένταση και ειλικρίνεια, αμφισβητεί τις κυρίαρχες αντιλήψεις περί ρομαντικής αγάπης.

Ο δυτικός πολιτισμός, επηρεασμένος από τον χριστιανισμό, τη ρομαντική λογοτεχνία και την αστική ηθική, έχει χτίσει την ιδέα της "μοναδικής αληθινής, αποκλειστικής, παντοτινής αγάπης".

Όπως υποστηρίζει η Stephanie Coontz, Αμερικανή συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια στο Κολλέγιο Evergreen State, η ιδέα του γάμου με βάση τον έρωτα και την αποκλειστικότητα είναι ιστορικά πρόσφατη (μετά τον 18ο αιώνα, Coontz, Marriage: A History, 2005). Στις περισσότερες παραδοσιακές κοινωνίες, οι γάμοι ήταν πράξεις κοινωνικής συμμαχίας, όχι προϊόντα ερωτικής επιθυμίας.

Σε πολυάριθμες κοινωνίες, από την πολυγυνία στις φυλές της Αφρικής έως τις πολυσυντροφικές μορφές σε κάποιες φυλές του Αμαζονίου, η αγάπη και η συναισθηματική σύνδεση δεν περιορίζονταν σε ένα μόνο πρόσωπο. Η ύπαρξη πολυγυνικών, πολυανδρικών ή πολυσυντροφικών μορφών σχέσεων επιβεβαιώνει ότι η ερωτική αγάπη δεν ακολουθεί παγκόσμιες σταθερές.

Όπως σημειώνει η κοινωνιολόγος Eva Illouz, καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ καθώς και στην Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών (EHESS) στο Παρίσι, η έννοια της ρομαντικής αγάπης, όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα, είναι αποτέλεσμα πολιτισμικής κατασκευής, από τη λογοτεχνία και το Χόλιγουντ έως τις διαφημίσεις και τα media, όλα διαμορφώνουν ένα φαντασιακό στο οποίο η αγάπη είναι «όλα ή τίποτα». Αυτή η αφήγηση, όσο γοητευτική κι αν είναι, δεν αντανακλά πάντα την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων.

Ψυχολογικές παρατηρήσεις – Η ανθρώπινη ικανότητα για πολλαπλή αγάπη

Η σύγχρονη ψυχολογία και οι μελέτες για την ανθρώπινη συναισθηματική σύνδεση δείχνουν πως ο εγκέφαλος είναι ικανός να νιώθει αγάπη για πολλαπλά άτομα ταυτόχρονα. Ο ψυχολόγος Robert Sternberg περιγράφει την αγάπη ως ένα τρίγωνο που περιλαμβάνει πάθος, οικειότητα και δέσμευση. Με βάση αυτή την προσέγγιση, δεν είναι απίθανο κάποιος να βιώνει έντονο πάθος για ένα πρόσωπο, συναισθηματική ασφάλεια με ένα άλλο και βαθιά οικειότητα με ένα τρίτο. Ή, σε κάποιες περιπτώσεις, η αγάπη να είναι εξίσου έντονη αλλά να εστιάζει σε διαφορετικές πτυχές της ζωής των εμπλεκομένων ατόμων.

Η αγάπη δεν είναι μονοδιάστατη. Δεν είναι κάτι στατικό που μοιράζεται σε ποσοστά. Δεν ισχύει ότι αν αγαπάς δύο ανθρώπους, δίνεις στον καθένα 50%. Κατά την ταπεινή μου γνώμη η αγάπη πολλαπλασιάζεται και μπορούμε να αγαπάμε 100% την/τον σύντροφό μας με διαφορετικό τρόπο.

Η κοινωνιολόγος Meg Barker, συγγραφέας και ανεξάρτητη ακαδημαϊκός, σημειώνει πως η αγάπη δεν είναι μια "ουσία" που μοιράζεται ποσοτικά, αλλά μια μορφή σχέσης που ενεργοποιείται διαφορετικά ανάλογα με το άτομο και το πλαίσιο. Το άτομο μπορεί να βιώνει εξίσου ισχυρή συναισθηματική σύνδεση με περισσότερα από ένα πρόσωπα, με διαφορετικές εκφράσεις και ανάγκες.

Πολυσυντροφικότητα

Το πολυσυντροφικό κίνημα (polyamory) το οποίο αναδύθηκε στις ΗΠΑ κατά τις δεκαετίες του 1990 και 2000, εισάγει μια ριζοσπαστική πρόταση που μας λέει ότι η αγάπη δεν είναι περιορισμένος πόρος. Η βασική αρχή του είναι πως η ερωτική και συναισθηματική σύνδεση με περισσότερους από έναν ανθρώπους είναι δυνατή και επιθυμητή, εφόσον υπάρχει διαφάνεια, συναίνεση και ηθική δέσμευση. Η δυνατότητα να αγαπά κανείς περισσότερα από ένα άτομα δεν θεωρείται ψυχολογικό πρόβλημα, αλλά μορφή αγάπης που υπερβαίνει τα κοινωνικά όρια.

Έρευνες, όπως εκείνη των Conley et al. (η Terri Conley είναι Αμερικανίδα κοινωνική ψυχολόγος επί του παρόντος αναπληρώτρια καθηγήτρια ψυχολογίας και σπουδών γυναικών και φύλου στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν), έχουν δείξει ότι τα άτομα σε πολυσυντροφικές σχέσεις συχνά αναφέρουν ίδια ή και μεγαλύτερη ικανοποίηση στις σχέσεις τους σε σύγκριση με τους μονογαμικούς συντρόφους.

Οι πολυσυντροφικές ταυτότητες συχνά στιγματίζονται, κυρίως λόγω της πολιτισμικής ηγεμονίας της μονογαμίας. Όπως και άλλες μορφές "μη κανονικών" σχέσεων (π.χ. ομοφυλοφιλία σε παλιότερες εποχές), η πολυσυντροφικότητα εκλαμβάνεται ως απειλή για την κοινωνική τάξη και την ηθική.

Από κοινωνιολογική άποψη, η αγάπη είναι επίσης μια μορφή συμβολικής ανταλλαγής. Κάθε σχέση βασίζεται σε έναν τύπο αλληλεξάρτησης και ταυτότητας. Το αν μπορεί ένα άτομο να αγαπήσει εξίσου έντονα δύο ή τρεις γυναίκες ή άνδρες εξαρτάται όχι μόνο από τη συναισθηματική του δυνατότητα, αλλά και από την κοινωνική του θέση, την εσωτερίκευση πολιτισμικών κανόνων, και τις ατομικές εμπειρίες δέσμευσης.

Προσωπική μαρτυρία και βιωματική συνείδηση

Ως γιατρός που έχει συνοδεύσει ανθρώπους σε πολύ προσωπικές στιγμές, από τον έρωτα έως την απώλεια, αλλά και ως άνθρωπος που έχει βιώσει την πολυπλοκότητα της αγάπης, μπορώ να πω με σιγουριά:
Η αγάπη δεν υπακούει πάντα σε κοινωνικές νόρμες. Έχω δει ανθρώπους να αγαπούν δύο πρόσωπα ταυτόχρονα, με ειλικρίνεια, πόνο, λαχτάρα και ευθύνη. Έχω υπάρξει ένας από αυτούς. Όχι από ανασφάλεια ή απληστία, αλλά επειδή η αγάπη με επισκέφτηκε — δύο φορές — αυθεντικά.

Στίγμα και κοινωνικά εμπόδια

Η ένταση του συναισθήματος δεν μπορεί να μετρηθεί ποσοτικά. Κάθε σχέση αναπτύσσει τη δική της δυναμική. Αυτό που κοινωνικά χαρακτηρίζεται ως αντιφατικό, ψυχολογικά μπορεί να βιώνεται ως αληθινό. Πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει ερωτικά διλήμματα που δεν οφείλονται σε αδυναμία απόφασης, αλλά σε αυθεντική διπλή ή τριπλή σύνδεση.

Οι γυναίκες που βιώνουν πολλαπλές ερωτικές σχέσεις στιγματίζονται εντονότερα από τους άνδρες, μια απόρροια της πατριαρχικής ηθικής, που εξακολουθεί να επιβάλλει έλεγχο στο σώμα και τη σεξουαλικότητά τους. Η «άτακτη γυναίκα» είναι ακόμη πολιτισμικά πιο κατακριτέα από τον «άτακτο άνδρα».

Αυτό το άνισο κοινωνικό βλέμμα μάς δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η πολλαπλή αγάπη, αλλά οι προκαταλήψεις γύρω από το πώς "πρέπει" να αγαπάμε. Η ιδέα ότι η "διπλή" αγάπη είναι προδοσία ή αδυναμία χαρακτηρίζει τη σκέψη πολλών. Κι όμως, ίσως η αδυναμία να βρίσκεται στην ανάγκη να περιορίζουμε το συναίσθημα σε καλούπια.

Επίλογος, προσωπική θέση

Μπορεί, λοιπόν, κανείς να αγαπήσει πραγματικά κι εξίσου έντονα δύο ή και τρεις γυναίκες;

Ναι, πιστεύω ότι μπορεί. Είναι βιολογικά, συναισθηματικά και πρακτικά εφικτό να αγαπάς πολλά άτομα ταυτόχρονα. Αλλά το αν θα λειτουργήσει εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους ανθρώπους, τις αξίες και τις επικοινωνιακές δεξιότητες.

Η αγάπη, τελικά, δεν είναι ένα στατικό γεγονός, αλλά μια κοινωνική και διαπροσωπική διαδικασία, ανοικτή σε πολλαπλές εκδοχές και δυνατότητες. Είναι σχέση, είναι φροντίδα, είναι παρουσία.

Γιάννης Αρβανιτάκης

Παραπομπές

• Coontz, S. (2005). Marriage: A History. Viking.
• Illouz, E. (2007). Cold Intimacies: The Making of Emotional Capitalism.
• Sternberg, R. J. (1986). "A Triangular Theory of Love." Psychological Review.
• Barker, M. (2013). Rewriting the Rules. Routledge.
• Conley, T. D., et al. (2017). “The Satisfaction and Stability of Consensually Non-Monogamous and Monogamous Relationships.” Current Sexual Health Reports.

 ΚΑΤΑΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ

            TAUCHGÄNGE IN DIE ERINNERUNG

                                                  DIVING INTO MEMORY

Καταδυτικό Σαφάρι στην Ερυθρά Θάλασσα… Υδάτινες αναμνήσεις από ένα απέραντο φυσικό ενυδρείο!

Tauchen im Roten Meer – Erinnerungen an ein natürliches Aquarium!

Diving in the Red Sea – Memories of a Natural Aquarium!

Φίλες και φίλοι,

καθώς αφήνουμε τα χρόνια πίσω μας, όλο και περισσότερο ανακαλούμε τις αναμνήσεις μας για να τις ξαναζήσουμε.

Ήταν Οκτώβριος του 2004, ακμαίοι ακόμη, αθλητικοί και δραστήριοι, γεμάτοι δίψα για περιπέτεια, γνώση, ανακάλυψη, για καθετί άγνωστο κι ελκυστικό, όταν μας παρουσιάστηκε η ευκαιρία για ένα 7ήμερο καταδυτικό σαφάρι στο Μάρσα Αλάμ (Marsa Alam),
στην Ερυθρά Θάλασσα. νοτίως της Αιγύπτου, σ΄έναν από τους πιο εντυπωσιακούς παραδείσους των βυθών. Εννοείται πως κάθε δεύτερη σκέψη ήταν περιττή.

Ήμασταν δύτες δύο αστέρων της σχολής BSAC (British Sub-Aqua Club (ο εθνικός φορέας καταδύσεων με φιάλες και με αναπνευστήρα του Ηνωμένου Βασιλείου), εκπαιδευμένοι από ειδικούς της βρετανικής στρατιωτικής μονάδας που στάθμευε στο Χάμελν (Hameln). Αυτό το οφείλουμε στην Κάθυ, η οποία εργαζόταν ως υπεύθυνη αξιωματικός πολιτικού προσωπικού για τις στρατιωτικές μονάδες στην περιοχή μας

. Όταν ρώτησε τον διοικητή αν μπορούσαμε, ως πολίτες, να συμμετέχουμε στην εκπαίδευση μαζί με
τους στρατιώτες, η απάντηση ήταν „γιατί όχι“, κι έτσι ξεκίνησε η περιπέτεια μας.

Οι καταδύσεις ήταν πάντα το όνειρό μας. Την εποχή εκείνη, όμως, η τεχνολογία βρισκόταν στα πρώτα της βήματα, η εκπαίδευση και ο εξοπλισμός ήταν πανάκριβοι, και οι κίνδυνοι ατυχημάτων σημαντικοί.

Πεταλουδόψαρο με γαλάζια μάγουλα.
Gelbmaskenfalterfische (Chaetodon semilarvatus).
Blue-cheeked butterflyfish

Για επτά ημέρες ζήσαμε μοναδικές εμπειρίες, με 2 έως 4 καταδύσεις καθημερινά, ανάλογα με τις συνθήκες γύρω μας. Η Ερυθρά Θάλασσα
φημίζεται για τα ισχυρά επιφανειακά και υποθαλάσσια ρεύματά της, καθώς και για τους ξαφνικούς ανέμους της.

Οι περισσότερες φωτογραφίες που παραθέτω τραβήχτηκαν από μέλη της παρέας μας, εκ των οποίων τρεις ήταν ιδιαίτερα έμπειροι στην υποβρύχια φωτογράφιση. Οι προσπάθειες μου να βρώ τις ελληνικές ονομασίες των υπέροχων πλασμάτων που παρουσιάζω ευοδώθηκαν μερικώς, γι΄αυτό, ανάλογα με την περίπτωση, αναφέρω είτε την επιστημονική είτε την αγγλική ονομασία.

Αξίζει όμως να προσθέσω δύο λόγια για την ίδια την Ερυθρά Θάλασσα.

Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα και πιο πολύμορφα οικοσυστήματα κοραλλιογενών υφάλων στον κόσμο – το δεύτερο μεγαλύτερο μετά τον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο. Οι ύφαλοί της εκτείνονται για περίπου 2.000 χιλιόμετρα κατά μήκος των ακτών και φιλοξενούν πάνω από 1.200 είδη ψαριών (συμπεριλαμβανομένων 44 ειδών καρχαριών) και περίπου 200 είδη κοραλλιών, πολλά εκ των
οποίων είναι ενδημικά.

Κόκκινο λιονταρόψαρο, Rotfeuerfisch (Pterois volitans), Lionfish.

Μερικοί από αυτούς τους υφάλους είναι έως και 7.000 ετών και πολλοί προστατεύονται από την αιγυπτιακή κυβέρνηση ως μέρος του Εθνικού Πάρκου Ras Muhammad.

Η Ερυθρά Θάλασσα φιλοξενεί επίσης πολλούς παράκτιους υφάλους, συμπεριλαμβανομένων αρκετών αληθινών ατολών.

Παρά την ανθεκτικότητά του, το οικοσύστημα απειλείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα όπως ο μαζικός τουρισμός, η παράκτια ανάπτυξη, η ρύπανση και, φυσικά, η κλιματική αλλαγή.

Λόγω της υψηλής εξάτμισης, των χαμηλών βροχοπτώσεων και της απουσίας σημαντικών ποταμών, η Ερυθρά Θάλασσα είναι επίσης μία από τις πιο αλμυρές στον κόσμο. Το στενό πέρασμα προς τον Κόλπο

Τσαρδάκας ή κοραλλιογενής χείλωνας. 
Napoleon-Lippfisch. Napoleon wrasse.

του Άντεν δεν επιτρέπει επαρκή κυκλοφορία ντων υδάτων. Η αλατότητα κυμαίνεται από περίπου 36‰ στο νότιο τμήμα έως και 41‰ στον Κόλπο του Σουέζ.

Η θερμοκρασία της επιφάνείας της κατά το καλοκαίρι φτάνει περίπου τους 26 °C στο βόρειο και τους 30 °C στο νότιο τμήμα, ενώ τον χειμώνα η διακύμανση δεν ξεπερνά τους 2 °C.

Με συνολική έκταση 438.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, μήκος 2.250
χλμ. και μέγιστο πλάτος 355 χλμ., η Ερυθρά Θάλασσα φτάνει σε μέσο βάθος τα 490 μέτρα και μέγιστο τα 3.040 μέτρα, στην κεντρική τάφρο του Σουάκιν.

Ως προς την ονομασία της, η πιο διαδεδομένη θεωρία είναι ότι προέρχεται από το κυανοβακτήριο Trichodesmium erythraeum, το οποίο χρωματίζει τα νερά σε κοκκινωπό-καφέ, δίνοντάς της την ονομασία «Ερυθρά». Ωστόσο, ορισμένοι εικάζουν ότι θα μπορούσε επίσης να προέρχεται από την κοντινή κόκκινη οροσειρά που ονομάζεται Harei Edom ή από την αιγυπτιακή έρημο, κάποτε γνωστή ως «Κόκκινη Γη».

Γιάννης Αρβανιτάκης

Deutsche Übersetzung

Liebe Freunde,

je mehr Jahre wir hinter uns lassen, desto häufiger rufen wir Erinnerungen wach – um sie noch einmal zu durchleben.

Gelbgesäumte Muräne, auch bekannt als
Leopard-Muräne oder Gefleckte Muräne.

Es war im Oktober 2004, wir waren noch voller Energie, sportlich und aktiv, voller Durst nach Abenteuer, Wissen, Entdeckung, nach allem Unbekannten und Anziehenden, als sich uns die Gelegenheit
zu einer siebentägigen Tauchsafari in Marsa Alam, im Roten Meer südlich von Ägypten, bot, einem der beeindruckendsten Unterwasserparadiese. Natürlich war jeder zweite Gedanke überflüssig, wir waren sofort dabei.

Wir waren zertifizierte Taucher mit zwei Sternen der BSAC-Schule (British Sub-Aqua Club – die nationale Organisation für Tauchen und Schnorcheln des Vereinigten Königreichs), ausgebildet von Spezialisten der britischen Militäreinheit, die in Hameln stationiert war. Möglich wurde dies durch Kathy, die als zivile Personaloffizierin für die Militäreinheiten unserer Gegend arbeitete.

Als sie den Kommandanten fragte, ob wir als Zivilisten zusammen mit den Soldaten an der Ausbildung teilnehmen könnten, erhielten wir grünes Licht, und so begann das Abenteuer.

Gorgonie oder Hornkoralle. 

Tauchen war immer schon unser Traum. Doch in früheren Jahren war die Technik noch nicht ausgereift, die Ausbildung kostspielig und das Risiko hoch. Umso größer war die Freude, endlich in diese faszinierende Welt unter Wasser einzutauchen.

Sieben Tage lang erlebten wir unvergessliche Momente, mit zwei bis vier Tauchgängen täglich, abhängig von Wetter und Bedingungen. Das Rote Meer ist bekannt für seine starken Oberflächen- und Unterwasserströmungen sowie plötzliche Winde, die jede Planung zur Herausforderung machen.

Die meisten der beigefügten Fotos wurden von Mitgliedern unseres Tauchvereins aufgenommen, von denen drei besonders erfahren in der Unterwasserfotografie waren.

Ein paar Worte zum Roten Meer selbst sind jedoch angebracht.

 Barrakudas, auch bekannt als Pfeilhechte.
Pickhandle-Barrakuda

Es ist eines der bedeutendsten und artenreichsten Korallenriff-Ökosysteme der Welt, das zweitgrößte nach dem Great Barrier Reef. Die Riffe erstrecken sich über rund 2.000 Kilometer entlang der Küstenlinien und beherbergen über 1.200 Fischarten (darunter 44
Haiarten) sowie etwa 200 Korallenarten, viele davon endemisch. Diese Riffe sind teilweise bis zu 7.000 Jahre alt und stehen größtenteils unter dem Schutz der ägyptischen Regierung als Teil des Ras-Mohammed-Nationalparks.

Das Rote Meer verfügt zudem über viele Küstenriffe, darunter auch echte Atolle.

Trotz seiner bemerkenswerten Widerstandskraft ist dieses empfindliche Ökosystem durch menschliche Aktivitäten wie Massentourismus, Küstenentwicklung, Verschmutzung und natürlich der Klimawandel bedroht.

Aufgrund der hohen Verdunstung, geringen Niederschläge und des Fehlens großer Zuflüsse zählt das Rote Meer zu den salzhaltigsten Meeren der Welt. Der Wasseraustausch über den Golf von Aden ist begrenzt. Der Salzgehalt reicht von etwa 36 ‰ im Süden bis zu 41 ‰ im Golf von Suez.

Krokodilfisch. Crocodilefish.

Die Oberflächentemperatur liegt im Sommer bei etwa 26 °C im Norden und bis zu 30 °C im Süden, während die Schwankung im Winter nicht mehr als 2 °C beträgt.

Mit einer Gesamtfläche von 438.000 Quadratkilometern, einer Länge von 2.250 km und einer maximalen Breite von 355 km erreicht das Rote Meer eine durchschnittliche Tiefe von 490 Metern und eine maximale Tiefe von 3.040 Metern im zentralen Suakin-Graben.

Zur Namensgebung gibt es mehrere Theorien, davon die verbreitetste ist die, dass sie vom Cyanobakterium Trichodesmium erythraeum stammt, das das Wasser gelegentlich rötlich-braun einfärbt, daher der Name „Rot“. Einige spekulieren jedoch, dass es auch aus der nahegelegenen, rot gefärbten Bergkette namens Harei Edom oder aus der ägyptischen Wüste stammen könnte, die einst als ‚Rotes Land‘ bekannt war.

Iannis Arvanitakis

English translation

Dear Friends,

As the years pass, we often find ourselves drawn to memories—moments we wish to relive, if only briefly.

In October 2004, we embarked on a seven-day liveaboard diving safari in Marsa Alam, located in the southern Red Sea off the coast of Egypt. It remains one of the most breathtaking underwater paradises on Earth.

At the time, we were full of energy, athletic, adventurous, and eager to explore. Our curiosity for the unknown and our thirst for discovery left no room for hesitation when the opportunity arose.

We were certified two-star divers with the British Sub-Aqua Club (BSAC), the UK’s national governing body for scuba diving and snorkeling. Our training was led by British military specialists stationed in Hameln, a unique experience made possible thanks to Kathy, who worked as the civilian personnel officer for the military units our area. When she asked the commanding officer whether civilians could join the training program, the answer was „why not“, and our adventure began.

Diving had long been a dream of ours. In earlier years, the technology was less accessible, the training costly, and the risks significant. So when the chance finally came, the joy of immersing
ourselves in the underwater world was beyond words.

Blaupunktrochen, auch bekannt als
Blaupunkt-Maskenrochen oder Kuhls Maskenrochen. 
Blue spotted ray.

For seven days, we dived two to four times daily, depending on the weather and sea conditions. The Red Sea is known for its strong currents, both at the surface and below, as well as sudden winds that can change plans at a moment’s notice.

Many of the photos attached were taken by fellow members of our diving group—three of whom were especially skilled in underwater photography.

Let’s take a moment to discuss the Red Sea itself.
It’s one of the most vital and biodiverse coral reef ecosystems on the planet—second only to Australia’s Great Barrier Reef. Stretching over 2,000 kilometers along the African and Arabian coastlines, the Red Sea is home to more than 1,200 species of fish (including 44 species of sharks) and nearly 200 species of coral, many of which are found nowhere else on Earth. Some of its reefs are over 7,000 years old and fall under the protection of the Ras Mohammed National Park in Egypt.

Despite its resilience, this fragile ecosystem faces mounting threats:
mass tourism, coastal development, pollution, and the effects of climate change.

Spanische Tänzerin, eine große und farbenprächtige
Nacktschnecke, sea slug Spanish dancer

The Red Sea is also one of the saltiest bodies of water in the world due to high evaporation, minimal rainfall, and limited inflow from rivers. Salinity ranges from about 36‰ in the south to 41‰ in the Gulf of Suez. In summer, surface temperatures can reach 30°C in the south and hover around 26°C in the north, with little seasonal fluctuation.

Spanning 438,000 square kilometers, the Red Sea stretches 2,250 km in length and up to 355 km in width, with an average depth of 490 meters and a maximum depth of 3,040 meters in the Suakin Trough.

As for its name, theories abound. One of the most accepted attributes it to the reddish hue caused by blooms of the cyanobacterium Trichodesmium erythraeum. Others point to the nearby red-tinged mountain range Harei Edom or to the ancient Egyptian desert once known as the “Red Land.”

Iannis Arvanitakis

Rote Meer-Clownfische, auch bekannt als
Zweiband-Anemonenfische. Allard's clownfish.

Blasenförmige Koralle oder Blasententakelkoralle. Bubble tentacle coral.

Weißgefleckten Kugelfisch, auch bekannt als Sternenbanner-Kugelfisch.
White-spotted puffer.

Εine Tochter des Meeresgottes Poseidon. A daughter of the sea god Poseidon.

Montipora-Koralle, die zu den Steinkorallen gehört. Montipora coral.

Rotmeer-Anemonenfisch, Red Sea Clownfish

 Juwelen-Zackenbarsch. Coral grouper,

 Goldsattel-Meerbarbe. Gold-saddle goatfish. 

Sohal-Doktorfisch. Sohal surgeonfish.

Langnasendoktor. Long nose doctor fish.

Knobschnauzen-Papageifisch. Knob-snout parrotfish.

                               Große Riesenmuschel / Mördermuschel. Giant clams

Gold dotted flatworm, Kalifornische Aglaja. 

                     Weißspitzenhai. Whitetip shark.

Tauchplan in Habibi Gafahr.

          Gelber Boxfisch

Fettbarsch, Arabischer Zackenbarsch oder Waben-Zackenbarsch. Greasy grouper

        Red Sea sailfin tang, scientifically known as Zebrasoma desjardinii, auch als Desjardin-Segelflossendoktor.

Segelflossendoktorfischen.

        Lutjanus fulviflamma, auch bekannt als Schwarzflecken-Schnapper.

Blackspot snapper, black-spot sea perch.

Το μνημείο Anse Cafard (Le Diamant) στην Μαρτινίκα

Le Memorial de l'Anse Cafard (Le Diamant) 

του Γιάννη Αρβανιτάκη

Γεια σας παιδιά,

έχουμε διαβάσει βιβλία κι έχουμε δει πολλές ταινίες ή ντοκιουμαντέρ που αφηγούνται την εκμετάλλευση συνανθρώπων μας από άλλους ΄΄ανθρώπους΄΄ και τα δεινά που υπέστησαν στο παρελθόν οι μαύροι ή άλλες σκουρόχρωμες φυλές από τους δουλέμπορους. Τραγωδίες απερίγραπτες, ξερριζωμοί, δολοφονίες, βιασμοί, κτηνωδίες που ξεπερνούν κάθε φαντασία ή λογική. Κάθε φορά συγκινούμαστε και βουρκώνουμε, όταν όμως βρεθούμε μπροστά σ' ένα μνημείο που αναφέρεται σε κάποιο τραγικό ιστορικό συμβάν, τότε το άγγιγμα ψυχής, τουλάχιστον για όλους εσάς που γνωρίζω, είναι πολύ βαθύτερο και η συγκίνηση μας εντονότερη. Όσο κι αν μια εικόνα λέει πολλά, άλλο είναι να την βλέπεις ζωντανά.

Σήμερα θα σας φυγαδεύσω πίσω στις 24 Μαρτίου 2006, όταν οδηγώντας στους δρόμους της μακρινής Μαρτινίκας η ματιά μας έπεσε πάνω σε μερικές σιλουέτες που αγνάντευαν το πέλαγος. Δεν γνωρίζαμε γι’ αυτό το μνημείο και από περιέργεια, να δούμε περί τίνος πρόκειται, αποφασίσαμε να πλησιάσουμε. Το αντίκρυσμα και μόνο της τραγικής έκφρασης στα πρόσωπα των αγαλμάτων μας φόρτισε συναισθηματικά κι αρχίσαμε την ανάγνωση του ιστορικού.  

Το μεσημεράκι της 8ης Απριλίου 1830 ο Φρανσουά Ντιζάκ (François Dizac), διευθυντής μιας φυτείας, πρόσεξε ένα πλοίο να κάνει περίεργους ελιγμούς έξω από την ακτή του ακρωτηρίου πάνω από το Anse Cafard (anse = μικρός κόλπος, cafard = κατσαρίδα, και μη με ρωτάτε γιατί ονομάστηκε έτσι, το έψαξα αλλά δεν το βρήκα). Μετά από αρκετή ταλαιπωρία το πλοίο κατάφερε να αγκυροβολήσει γύρω στις 5 το απόγευμα. Εν τω μεταξύ η έντονη φουσκωθαλασσιά

εμπόδιζε τον Ντιζάκ να ρίξει βάρκα στο νερό για να προειδοποιήσει τον καπετάνιο ότι το πλοίο του κινδυνεύει. Τις προσπάθειες επικοινωνίας με σήματα ο καπετάνιος δεν τις πρόσεξε ή τις αγνόησε. Κατά τις 11 το βράδυ ένας τρομακτικός θόρυβος ξύλων που σπάνε, συνοδευόμενος από κραυγές αγωνίας και τρόμου διέσχισαν τον αέρα. Το πλοίο του οποίου το όνομα και η εθνικότητα παραμένουν άγνωστα τσακίστηκε στα βράχια και καταστράφηκε ολοσχερώς.

Ο Ντιζάκ και οι σκλάβοι κατάφεραν να σώσουν 86 άτομα - 26 άνδρες και 60 γυναίκες - όλοι Αφρικανοί που προορίζονταν να πουληθούν ως δούλοι. Τα υπόλοιπα 46 άτομα επί του πλοίου πνίγηκαν και τα σώματά τους ξεβράστηκαν στην ακτή. Όλοι τους ήταν αλυσσοδεμένοι με χειροπέδες. Βγάλτε τα συμπεράσματά σας από τις

φωτογραφίες των αναρτήσεων, γύρω από το μνημείο. Τα κείμενα, τα οποία έχω μεταφράσει εν μέρει, είναι στη γαλλική και αγγλική γλώσσα.

Εκτιμάται ότι το πλοίο μετέφερε γύρω στα 300 άτομα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των διασωθέντων αφρικανών, το πλοίο βρισκόταν εν πλω 4 μήνες περίπου και οι περισσότεροι λευκοί καθώς επίσης 70

Τα δεσμά (χειροπέδες) με τα οποία ήταν δεμένοι οι άτυχοι σκλάβοι

μαύροι απεβίωσαν κατα την διαδρομή από αρρώστιες. Τις σορούς των νεκρών τις έριχναν στη θάλασσα.

Οι δουλέμποροι θάφτηκαν στο νεκροταφείο του γειτονικού χωριού Diamant, οι δε Αφρικανοί σε μικρή απόσταση από την ακτή, στο σημείο όπου βρίσκεται το μνημείο.

Το μνημείο Anse Cafard είναι δημιούργημα του Μαρτινικανού γλύπτη Laurent Valére το 1998, στην 150η επέτειο της τελικής κατάργησης της δουλείας στις αποικίες της Γαλλίας. Η δουλεία είχε καταργηθεί για πρώτη φορά το 1794, αλλά αποκαταστάθηκε το 1802.

Εν συνεχεία, στις 8 Φεβρουαρίου 1815, απαγορεύτηκε εκ νέου στο Συνέδριο της Βιέννης και στις 15 Απριλίου 1818 και 25 Απριλίου 1827 επικυρώθηκε νομικά από τη Γαλλία. Εν τούτοις απαγόρευση, ως συνήθως, δεν σήμαινε και κατάργηση! Έτσι το δουλεμπόριο συνεχίστηκε παρανόμως για πολλά ακόμη χρόνια.

Εξαιρετική η έμπνευση και η απόδοση της τραγωδίας από την φαντασία του καλλιτέχνη παιδιά. Δεκαπέντε ανθρωπόμορφα αγάλματα διατεταγμένα σε σχήμα τριγώνου, με κεκλιμμένες τις κεφαλές τους και την βαθειά έκφραση θλίψης χαραγμένης στα πρόσωπά τους, ατενίζουν προς την αφρικανική τους πατρίδα.

Κάθε άγαλμα έχει ύψος 2,5 μέτρων περίπου, ζυγίζει 4 τόνους και είναι θαμμένο στη γη μέχρι τους γοφούς. Η τριγωνική διάταξη των αγαλμάτων παραπέμπει στη διαδρομή του δουλεμπορίου μεταξύ Αφρικής, Αμερικής και Ευρώπης.

Διαδρομή του δουλεμπορίου

Το λευκό είναι το παραδοσιακό χρώμα πένθους στην Καραϊβική. Η άκρη του τριγώνου δείχνει μια πορεία πυξίδας 110 μοιρών προς τη Γουινέα στη Δυτική Αφρική, από την οποία προέρχονταν τα πλοία με τους σκλάβους.

Η μείωση των τιμών της ζάχαρης που προκάλεσε την απώλεια της πολιτικής επιρροής των καλλιεργητών στις αρχές του 1800, οι εξεγέρσεις των σκλάβων το 1789, 1815 και 1822, καθώς επίσης οι εκστρατείες των καταργητών της δουλείας, ώθησαν τη γαλλική κυβέρνηση να τερματίσει τη δουλεία στις Γαλλικές Δυτικές Ινδίες το 1848.

Φίλες και φίλοι, τελειώνοντας θα ήθελα να προσθέσω μερικές γραμμές γι' αυτό το πολύ όμορφο νησί της Καραϊβικής. Η Μαρτινίκα ή Μαρτινίκη είναι μια υπερπόντια περιοχή της Γαλλίας στις Μικρές

Αντίλλες. Μία από τις ανεπίσημες ονομασίες του νησιού είναι "Το Νησί των λουλουδιών" (Ile aux Fleurs) και άλλη μία, επικαλούμενη τη μαγική γοητεία του, είναι ‘’Η Γη των επιστρεφόντων’’ (Pays des Revenants).

Οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι Αραουάκοι ή Αραουάκ, μία από τις φυλές των ιθαγενών λαών των Δυτικών Ινδιών, και αργότερα οι Καλινάγος, Καραΐβοι ή Καρίμπ, ιθαγενής αμερικάνικος λαός που μετανάστευσε προς τα νησιά της Καραϊβικής κατά τα τέλη του 9ου αιώνα μ.Χ. από τη βόρεια Βενεζουέλα.

Το νησί αποικήθηκε από την Γαλλία το 1635, και εκτός από τρεις σύντομες περιόδους βρετανικής κυριαρχίας, παρέμεινε έκτοτε Γαλλική κτήση. Το 1946 η Γαλλική Εθνοσυνέλευση ψήφισε ομόφωνα για να μετατρέψει την αποικία σε υπερπόντιο νομό της Γαλλίας. Στο δημοψήφισμα της 10ης Ιανουαρίου του 2010 οι ψηφοφόροι της Μαρτινίκας απέρριψαν με 80% την πρόταση της Γαλλίας για αυξημένη ημιαυτονομία. Την πρόταση είχε κάνει ο Νικολά Σαρκοζί κατά την επίσκεψή του στην περιοχή το 2009.

Σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2021, ο πληθυσμός της Μαρτινίκας ανέρχεται σε 374.500 κατοίκους περίπου.

Η περίοδος από τα μέσα Νοεμβρίου μέχρι τέλος Απριλίου είναι

πιστεύω η καλύτερη εποχή για ένα ταξίδι στο νησί. Βροχοπτώσεις παρατηρούνται από τον Ιούνιο έως και τον Οκτώβριο. Ας μη ξεχνάμε και τους τυφώνες που κατά διαστήματα επισκέπτονται την περιοχή.

Εθνική ταυτότητα - Η κοινωνία της Μαρτινίκας απεικονίζει περισσότερο τα χαρακτηριστικά της Γαλλίας παρά των άλλων νησιών της Καραϊβικής. Οι περισσότεροι Μαρτινικανοί, ενώ διαφυλάσσουν τη γαλλική δυτική ινδική πολιτιστική ταυτότητα μέσω της γλώσσας των Κρεολών, της μουσικής, της κουζίνας, των ηθών και παραδόσεων, προτιμούν να μην διακόψουν τους πολιτικούς τους δεσμούς με το γαλλικό έθνος.

Σύμφωνα με ορισμένα λεξικά, το ουσιαστικό ή επίθετο Κρεόλ (Créole) χαρακτηρίζει το άτομο που γεννήθηκε σε πρώην αποικία από Ευρωπαίους γονείς και πέρασε στη γαλλική και αγγλική γλώσσα μεταξύ 1595 και 1605. Η λέξη "crioulo" προέρχεται από το πορτογαλικό criado που σημαίνει υπηρέτης.

Η επίσημη γλώσσα της Μαρτινίκας για την κυβέρνηση, τα σχολεία, τις εφημερίδες και τα μέσα ενημέρωσης είναι η γαλλική. Ωστόσο, η καθομιλούμενη γλώσσα στα περισσότερα ανεπίσημα και

οικογενειακά πλαίσια είναι η κρεολική. Προέρχεται κυρίως από τα γαλλικά με προσμίξεις από αφρικανικές, αμερικάνικες και αγγλικές διαλέκτους. Η γραμματική της κρεολικής είναι απλή και αναπτύχθηκε από την ανάγκη των Αφρικανών σκλάβων να επικοινωνούν μεταξύ τους καθώς επίσης για να κατανοούν τις εντολές των Γάλλων κυρίων τους.

Εθνοτικές Σχέσεις - Οι μπεκέδες (les békés), λευκοί απόγονοι των αρχικών Γάλλων εποίκων, αποτελούν εδώ και καιρό την τοπική ελίτ που προκαλεί ποικίλους βαθμούς δυσαρέσκειας και φθόνου.

Οι φυλετικές προτιμήσεις, εντός του μη λευκού πληθυσμού (προτιμάται το πιο ανοιχτόχρωμο από το σκούρο δέρμα), εξακολουθούν να σηματοδοτούν τις συζυγικές και άλλες κοινωνικές επιλογές. Οι μετρός (metros, συντομογραφία για τους metropolitans, δηλαδή οι λευκοί από τη Γαλλία) θεωρούνται ως ξένοι από όλους τους Μαρτινικανούς.

Οι μετρός συχνά καταλαμβάνουν καλές θέσεις στην κυβέρνηση, στις δημόσια διοίκηση και στην εκπαίδευση, για τις οποίες οι τοπικοί εθνικιστές διαμαρτύρονται, και δικαίως κατά την ταπεινή μου γνώμη. Οι γάμοι μεταξύ Μαρτινικανών και μετρός είναι αρκετά συνηθισμένοι.

Η επιμιξία (metissage) πολλαπλών φυλών και εθνοτήτων, ιδιαίτερα γαλλικών και αφρικανικών αλλά και ανατολικών Ινδιάνων και Κινέζων σε μια σύνθετη, πολυφυλετική κοινωνία, περιλαμβάνει τις αμφιλεγόμενες έννοιες της μαύρης συνείδησης (négritude), της Δυτικής Ινδικότητας (antillanité) και της κρεολιτέ (créolité, διαπολιτισμική σύντηξη με έμφαση στην Καραϊβική).

Αυτά για σήμερα.

Γιάννης Αρβανιτάκης

ΠΗΓΕΣ

Προσωπικές σημειώσεις, ταξιδιωτικά φυλλάδια, εν μέρει μεταφράσεις των αναρτήσεων.